Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Odżywianie mózgu

Na przestrzeni ostatnich lat, ze zwiększoną uwagą prowadzi się badania  nad rolą jaką odgrywa racjonalne żywienie organizmu człowieka w rozwoju i funkcjonowaniu mózgu. Obejmują one różne dyscypliny, głównie nauki medyczne i żywieniowe. Zwrócono uwagę na  procesy kształtowania się i rozwoju mózgu od wieku niemowlęcego do czasu jego funkcjonowania w późniejszych okresach życia. Szczególny nacisk położono na problematykę właściwego, racjonalnego odżywienia tego najważniejszego organu jakim jest mózg ludzki.  W świadomości ludzkiej istnieje słuszne z naukowego punktu widzenia  przekonanie, że poprzez odżywianie organizmu w istotny sposób oddziałujemy na funkcjonowanie mózgu.
Zarówno pokarm jak i inne spożyte substancje wpływają na nasze nastroje, zachowanie, emocje, sposób myślenia. Mózg bardzo szybko reaguje na właściwą dietę i prawidłowe odżywianie się.
Stwierdzono, że dostarczanie odpowiednich ilości i wysokiej jakości składników odżywczych w sposób istotny kształtuje poziom intelektualny człowieka. Wykazano, że dzieci które od okresu wczesnego rozwoju nie otrzymywały niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu składników odżywczych takich jak;  białka, tłuszcze, związki mineralne czy  witaminy np. kwas foliowy, wykazywały niższy współczynnik inteligencji IQ do czasu kiedy osiągały wiek szkolny.   Istnieją naukowe dowody świadczące o występowaniu takich zagrożeń,  mają one podstawy w uzyskanych wynikach badań porównawczych przeprowadzonych w krajach rozwijających się, gdzie występują   dotkliwe niedobory żywności.
            Nawet w  rozwiniętych pod względem gospodarczym krajach jak USA czy Kanada, również odnotowuje się wśród dzieci pewien  procent nie otrzymujących właściwie skomponowanych racji pokarmowych.  Dzieci takie określano mianem „potomstwa doświadczonego”, współcześnie w USA zwykło się nazywać je „pozbawionymi kultury żywienia”. Należy zaznaczyć, że w krajach Ameryki Północnej nie stwierdza się tak drastycznych deficytów żywieniowych, jak w ubogich krajach trzeciego świata. Podobna sytuacja ma miejsce w  Europie, gdzie w poszczególnych krajach  spotyka się niedożywienie dzieci, jednak poważne deficyty żywieniowe są na szczęście rzadkie. 
           Przez wiele lat panowało niesłuszne przekonanie jakoby „plastyczność” mózgu ludzkiego, rozumiana jako jego zdolność rozpoznawania, uczenia czy zapamiętywania oraz możliwości zmian optymalnego funkcjonowania, odnosiły się  jedynie do młodych rozwijających się mózgów dzieci. Powszechnie uważano, że wraz z procesem starzenia się oraz w wyniku urazów, następują krytyczne zmiany w funkcjonowaniu mózgu, powodowane zanikaniem komórek, które są naturalnym trwałym i nieodwracalnym procesem wieku dojrzałego. Badania naukowe ostatniej dekady wykazały, że poprzez stymulowanie odpowiednim żywieniem, tzw. nutraceutykami,  jest możliwe do późnych lat zachowanie w pełni sprawnego, dobrze funkcjonującego mózgu.  Ogromną rolę  przypisuje się racjonalnemu, prozdrowotnemu odżywianiu się, dostarczaniu organizmowi odpowiednich zasobów  składników organicznych i mineralnych oraz witamin, a także niezbędnych dodatkowych suplementów. Dotyczy to zwłaszcza osób w  wieku podeszłym jak i po przebytych urazach czy schorzeniach.  Wykazano, że u podstaw możliwości prawidłowego funkcjonowania mózgu, w pełni wykorzystującego jego optymalne możliwości, głównie leży racjonalne odżywianie. 
 
Fizjologia i funkcjonowanie  mózgu 
 
       Mózg będący centralnym organem istot wyższych, mimo że stanowi zaledwie około 1 400 gram czyli 2% masy ciała, jest uważany za najbardziej energochłonny. Pochłania 20% dostarczonych organizmowi składników energetycznych  oraz 20% wdychanego tlenu.  Dlatego też w zależności od tego jak się rzeczywiście odżywiamy, tak też myślimy, i w takim stopniu jesteśmy sprawni intelektualnie. Pod względem anatomicznym mózg kształtem i budową  zewnętrzną przypomina owoc orzecha włoskiego. Wykazuje  miękką strukturę, ponieważ składa się głównie z frakcji tłuszczu i wody. Około 60% suchej masy mózgu stanowi sam tłuszcz, wchodzący w skład membran tłuszczowych. Większość tłuszczu mózgowego to wielonienasycone kwasy tłuszczowe, których struktury zawierają dwa lub kilka wiązań, czyniąc molekuły giętkimi. Wspomagają one utrzymanie elastyczności i dynamicznej podatności neuronów zdolnych do transmitowania i otrzymywania informacji oraz utrzymywania innych funkcji komórek mózgowych np. produkcji energii czy gromadzenia wody. 
Strukturę tego organu tworzy ok. 100 bilionów komórek mózgowych, zwanych neuronami, które kierują procesami fizjologicznymi, a także myślenia, zapamiętywnia, uczuciami wyższymi itp., ogólnie stanem bycia. Dzięki połączeniom pomiędzy neuronami za pomocą synaps, następuje komunikowania się międzykomórkowe polegające na przesyłaniu informacji (związków chemicznych określanych mianem transmiterów - proces neurotransmisji). Naturalna chemia mózgu włącza elektroniczną komunikację pomiędzy komórkami nerwowymi tzw. neurotransmiterami. Neurotransmitery regulują automatycznie funkcjonowanie organizmu, ciśnienie krwi, tempo pracy serca, procesy oddychania, czucia, dotyku, bólu oraz pomagają łączyć słowną, emocjonalną, wirtualną i kinestatyczną pamięć. Neurotransmitery są skorelowane z nastojami, samopoczuciem i zachowaniami, a także odgrywają znaczną rolę w procesach emocjonalnych jak miłość czy nienawiść. Jednocześnie regulują stan uczenia się, poziom czujności, czy gotowość do działania.  Wielostronne badania medyczne wykazały, że mózg może zmieniać się pod wpływem chronicznych bólów głowy, a zwłaszcza po tzw. „traumie”. Może jednak powrócić do prawidłowego funkcjonowania w wyniku właściwego żywienia. Takie zmiany świadczą o ogromnej elastyczności mózgu.
 
Odżywianie mózgu
 
       Odżywianie całego organizmu reguluje procesami wytwarzania w mózgu neurotransmiterów. Brak koniecznych ilości energii, białka czy związków mineralnych oraz witamin, może spowodować niewykształcenie odpowiednio zbilansowanych ilościowo neurotransmiterów, co w efekcie prowadzi do dysfunkcji neurotransmisyjnych przejawiających się obniżonymi nastrojami, cierpieniem na depresje i innymi zaburzeniami w przekazywaniu informacji, a tym samym w funkcjonowaniu całego ciała. Dostarczając organizmowi, w tym także do mózgu, odpowiednie ilości niezbędnych aminokwasów i innych substancji odżywczych, składników mineralnych czy witamin przyczyniamy się do wytwarzania neuroprzekaźników w mózgu. Właściwie dobrane pokarmy zawierające powyższe składniki odżywcze mogą w sposób optymalny zwiększyć energię, umysłową kreatywność i poprawić samopoczucie organizmu.
Całkowita energia niezbędna do funkcjonowania struktur mózgu jest generowana z pożywienia, reguluje też procesem wzrostu i przemian komórek mózgowych. Dlatego neurony potrzebują „dobrego” tłuszczu, kompleksu mikroelementów, witamin oraz innych ważnych składników odżywczych. Warto zaznaczyć, że neurony są bardzo wrażliwe i podatne na czynniki toksyczne. Toksyny, które  mogą zostać wprowadzone do organizmu z pokarmem, bądź też powstają w organizmie jako produkty uboczne przemian, są przyczyną uszkodzeń komórek mózgowych, a w efekcie mogą powodować zaburzenia ich zachowań i wiele schorzeń.    
           Wewnętrzne środowisko mózgu jest integralnym elementem procesu uczenie się, zapamiętywania, równie ważnym jak samo jego odżywianie. Przy niedoborze właściwych składników odżywczych czy odpowiednich ilości płynów można stwierdzi np. brak zdolności zapamiętywania i uczenia się.
Istnieją jednoznaczne dowody naukowe, które świadczą o tym, że żywienie odgrywa kluczową rolę i jest związane ze stanem zdrowotnym organizmu. Niewłaściwa dieta może być przyczyną wielu  chorób między innymi cukrzycy typ 2, wysokiego ciśnienia i innych. Czynniki żywieniowe w znacznym stopniu są przyczyną schorzeń cywilizacyjnych we współczesnym świecie. Wśród nich należy wymienić choroby sercowo - naczyniowe, wylewy, zawały serca, artretyzm, a nawet w szerokim zakresie rozumiane różnego typu nowotwory. Przewlekłe choroby niezakaźne, w tym alergie, podobnie jak dolegliwości stomatologiczne są ściśle związane ze stosowanymi dietami, a więc odżywianiem się.
Z uwagi na budowę chemiczną struktury mózgu, której podstawowym składnikiem organicznym jest tłuszcz oraz fakt, że mózg nie jest w stanie magazynować energii w postaci zapasowego tłuszczu, wymaga on nieustannej suplementacji energii przez dostarczanie pokarmu. Wykazano, że mózg ludzki każdego dnia wykorzystuje 60% glukozy krążącej w krwiobiegu człowieka, co stanowi około 450 kalorii. Glukoza jest źródłem energii dla komórek mózgowych. Dla prawidłowego ich funkcjonowania niezbędna jest zarówno glukoza jak i tlen. Muszą one nieustannie być dostarczane organizmowi w postaci odpowiednich składników pokarmowych będących ich nośnikami. 
Odżywienie mózgu jest ściśle związane ze stanem ludzkiej pamięci. Dlatego też, jakość i ilość spożywanej żywności nie jest obojętna zarówno dla naszego organizmu jak i centralnego układu nerwowego, a więc mózgu. Spożywany pokarm może wspomagać sprawność mózgu lub ją pogarszać,  
a czasem wręcz „niszczyć”.  Racjonalnie i właściwie odżywiony mózg odznacza się zdrowotnością i wykazuje duże zdolności kreatywne. Zwiększenie jego funkcjonowania w tym zakresie jest możliwe dzięki stosowaniu prozdrowotnej żywności, właściwej diety oraz dostarczaniu centralnemu systemowi nerwowemu  wymaganej ilości naturalnych, ekologicznych płynów – wody, obok określonych  składników pokarmowych będących źródłem energii.
Mózg miedzy innymi z powodu wysokiej zawartości tłuszczu jest w sposób szczególny narażony na uszkodzenia i wymaga wysokiego poziomu antyoksydantów dla  ochrony.   
 
Naturalny pokarm i produkty odżywcze dla mózgu 
 
        Jak ważnym zagadnieniem jest odżywienie mózgu świadczy jego funkcjonowanie na przestrzeni dłuższego okresu życia. Zmiany w mózgu polegające na zanikaniu komórek neuronowych w wyniku procesu starzenia się, bądź urazu, przyjmowano za naturalny, trwały i nieodwracalny proces. Obecnie istnieje pogląd, że proces zapominania w podeszłym wieku nie jest, czy nie musi być przykrym następstwem upływu lat, lecz jest wynikiem gorszego przyswajania i utraty pewnych składników pokarmowych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania mózgu. Jednym z takich kluczowych związków jest acetylocholina, neurotransmiter przenoszący impulsy i informacje w mózgu. Dla ogólnego stanu zdrowia i prawidłowego funkcjonowania mózgu niezbędny jest aminokwas cholina. Bierze ona udział w regulacji pracy serca, oddychania, kontroli działania mięśni, procesów spalania czy zapadania w sen. Mózg wymaga zatem dostarczenia niezbędnych składników pokarmowych, które w starszym wieku mogą być trudniej przyswajalne, dla dokonania neuroprzekazania impulsu z mózgu. Jednym z ważniejszych składników odżywczych, gwarantujących prawidłowe funkcjonowanie układów neurotransmisji są tłuszcze.
 
Tłuszcze
        
        Wśród podstawowych składników pokarmowych istnieją pewne pokarmy  wydatnie poprawiające funkcjonowanie mózgu w tym np. podnoszące pamięć czy usprawniające procesy poznawcze.
W minionych latach traktowano tłuszcze jako składniki pokarmowe niezdrowe i niepożądane w diecie, aktualnie uważane są one za element niezbędny w utrzymaniu funkcji komórek mózgu, ponieważ składa się on  głównie z tkanek tłuszczowych. Tłuszcz ogólnie dostarcza energii również dla mózgu, także wówczas gdy jest ona niezbędna do przenoszenia witamin z grupy B i innych mikro związków odżywczych pomiędzy neuronami (wytworzenie czystego ATP) oraz uczestniczy w gromadzeniu wody.   
          Cholesterol – sterol zwierzęcy,  który jest tłuszczem nasyconym, często  kojarzonym ze schorzeniami naczyniowo - sercowymi (zwłaszcza gdy jego frakcje LDL występują w nadmiarze), jest ważnym składnikiem mózgu. Odpowiednia i wystarczająca jego ilość jest wytwarzana w organizmie, stąd rzadko jest wykorzystywany ze źródła jakim jest pokarm.  
        Cholesterol stanowi podstawowy składnik strukturalny wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych, a w tkance nerwowej wchodzi w skład otoczek mielinowych. Stąd jest ważnym i niezbędnym składnikiem zdrowego, prawidłowo funkcjonującego mózgu. Jest on również istotnym prekursorem wielu składników sterydowych oraz witaminy D3 i w sposób ciągły  produkowany jest w organizmie (cholesterol endogenny) w odpowiednich, wystarczających ilościach. Jedynie około 20-40% tego składnika  pochodzi z  diety. Z tego względu istnieje potrzeba ograniczania pobierania cholesterolu w dobowej racji pokarmowej do 300 mg, zwłaszcza, że jego nadmiar w organizmie (hipercholesteronemia) jest przyczyną wielu poważnych schorzeń naczyniowo-sercowych i innych, szczególnie groźna jest jego frakcja LDL tzw. „zły cholesterol”.
          Najbardziej pożądanymi z żywieniowego punku widzenia są tłuszcze zawierające nienasycone kwasy tłuszczowe typu omega-3 i omega-6. Występują one w znacznych ilościach w mięsie ryb, nasionach i orzechach, w roślinach o ciemnych liściastych (szpinak, kapusta włoska) oraz oliwkach, ziarnach kukurydzy, słonecznika i ich olejach (kukurydzianym, słonecznikowym). Kwasy tłuszczowe omega-3, szczególnie dokozaheksaenowy (DHA), eikozapantaenowy (EPA) i arachidonowy (ARA) poprawiają sprawność działania mózgu w każdy wieku. Wykazano, że kwasy te stymulują rozwój mózgu w okresie niemowlęcym, poprzez nastolatki do dorosłości, a nawet w późniejszych latach, pobudzając aktywne ośrodki poznawcze, zwiększają sprawność pamięci i zapobiegają zanikowi procesów rozpoznawczych.  Stąd dla poprawy procesu zapamiętywania zalecane jest spożywanie tłustych ryb typu halibut, tuńczyk, makrela, łosoś czy sardynka. Zawierają one znaczne ilości kwasów tłuszczowych omega-3, które wspomagają funkcjonowanie mózgu. Zawierają również jod, który pomaga utrzymać właściwy poziom metabolizmu i ogólnego stanu zdrowia. Podobnie ważnym pierwiastkiem jest cynk biorący udział w wytwarzaniu serotoniny (poprawia samopoczucie) i GABA – kwasu gamma aminomasłowego, głównego neuroprzekaźnika w komórkach nerwowych. 
           Podobnie cennym naturalnym pokarmem dla mózgu jest olej z oliwek, szczególnie z pierwszego tłoczenia. Charakteryzuje się obecnością dużych ilości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 i -6, wydatnie poprawiających pamięć i funkcjonowanie systemu nerwowego. Dodatki wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 do podstawowego pożywienia dzieci (7 do 9 lat) poprawiły zdolności werbalne i pamięć.    
           Natomiast kwasy tłuszczowe nasycone i „trans” są zarówno problemem samym w sobie jak i z powodu przemieszczania „dobrego” tłuszczu. Tworząc sztywne membrany komórek mózgowych osłabiają ich giętkość i utrudniają zasadniczą komunikację komórek, zaburzają cyrkulację systemu przepływu tlenu do mózgu i usuwania metabolitów z mózgu. Kwasy typu „trans” gromadzą się zwłaszcza w synapsach i mogą wpływać na koordynacje na poziomie wzrok-mózg. Wysoka zawartość kwasów nasyconych w diecie obniża przyswajalność magnezu, co prowadzi do dalszych dysfunkcji mózgu. Jak powszechnie wiadomo kwasy te wykazują silne działanie hipercholesterolemiczne – podnosząc koncentrację cholesterolu we krwi. 
W badaniach z udziałem szczurów wykazano, że zwierzęta żywione wysokimi dawkami kwasów tłuszczowych „trans” i kwasami nasyconymi miały większe  trudności z nauczeniem się  zadania doświadczalnego, w porównaniu do żywionych olejem sojowym. Można przypuszczać zatem, że dzieci żywione  głównie przetworzonymi produktami typu krakersy, frytki czy pieczonym mięsem, zawierającymi kwasy tłuszczowe „trans” i nasycone, będą rozwijały mózg gorzej niż dzieci żywionych gotowanymi rybami, masłem orzechowym, sałatkami z olejem z oliwek czy słonecznika, jajkami oraz chudym mięsem.
           Fosfolipidy należą do wysoce bioaktywnych związków występujących w mózgu. Są naturalnymi „blokami” budulcowymi tego organu. Fosfatydo - seryny aktywują pamięć umysłową i zwiększają mentalną wydajność. Alfa –glicerofosfatydo - cholina  jest źródłem choliny, prekursora neurotransmitera acetylocholiny. Generalnie związki te pomagają utrzymać biegłość, bystrość poznawczą, zdolność uwagi, pamięć w populacjach starzejących się. Zwiększona aktywność intelektualna  obejmuje rejon przedniego płata mózgowego, który kieruje kompleksowo myśleniem, podejmowaniem decyzji, koncentracją, uwagą itp. Przy niedoborze choliny mózg zmuszony jest do pobierania jej z innych jego części, zaczyna niejako „jeść samego siebie”, celem podtrzymania funkcji życiowych organizmu tj. regulacji serca czy płuc.
         Mózg nie magazynuje energii w żadnej formie, ani tłuszczu (zapasowego), ani glikogenu (zbudowanego z molekuł glukozy), musi zatem być cały czas właściwie odżywiany.  
 
Białka
 
        Ważnym i niezbędnym dla mózgu składnikiem odżywczym jest białko, którego podstawową jednostką budulcową są aminokwasy. Tworzą one receptory, stanowiące struktury osadzone w membranach neurotransmiterów. Ich obecność  ułatwia komunikację pomiędzy komórkami, zabezpieczając w ten sposób neurotransmisję. Białka o najwyższej wartości biologicznej, zawierając wszystkie niezbędne aminokwasy (egzogenne) występują w jajach kurzych, mleku i jego pochodnych (np. jogurt). Dostarczają organizmowi oraz mózgowi cennych aminokwasów tyrozyny czy tryptofanu oraz innych substancji, jak lecytyny i choliny. Ta ostatnia wchodzi w skład acetylocholiny podstawowego neurotransmitera odpowiedzialnego za koncentrację, uwagę, proces skupiania się, koordynacji mięśni, pojemności i przywracania pamięci. 
Niezbędnym aminokwasem egzogennym dla prawidłowego odżywienia mózgu jest tryptofan, dostarczany między innymi wraz z białkiem „białego” mięsa indyczego czy mleka. Aminokwas ten wykorzystywany jest do wytwarzania w mózgu serotoniny naurotransmitera kształtującego nastroje czy odczucia i dobrego samopoczucia. Stwierdzona i  występująca w znacznych ilościach w migdałach, awokado, bananach, mięsie tyrozyna bierze zaś udział w powstawaniu dopaminy i norepinephiryny związanej z odczuwaniem doznań takich jak entuzjazm, motywacja, czujność, koncentracja.  
Dobrym źródłem białka o wysokiej wartości biologicznej są wśród białek roślinnych  orzechy i surowe migdały, które zawierają znaczne ilości „dobrego tłuszczu” i obfite ilości cennych witamin i minerałów (Zn, Se, K, Mg). Jednak zabiegi technologiczne typu prażenie, smażenie, czy pieczenie np. orzechów, migdałów, kurczaków, przysmażone masło itp. pozbawia je kwasów tłuszczowych nienasyconych. Uszkodzony tłuszcz i jego frakcje ulegają przekształceniu w niepożądane kwasy tłuszczowe nasycone i „trans”, obniżając ich wartość biologiczną, a zwiększające kaloryczność tych pokarmów.       
Ostatnio przeprowadzone badania sugerują, że przed uszkodzeniami komórek mózgowych, polegającymi na wytwarzaniu proteiny zwanej β- amyloidem chroni i zapobiega spożywanie soku jabłkowego. Beta-amyloid przyczynia się do utraty pamięci i demencji. Stwierdzono również jego występowanie, w znaczących ilościach, u osobników cierpiących na chorobę Alzheimera. 
 
Węglowodany
         
          Przyswajalne węglowodany wykorzystywane są w ustroju do:
- zaopatrywania komórek w energię,
- regulacji metabolizmu,
- wytwarzania substancji strukturalnych i biologicznie czynnych,
- pobudzania zmysłów i kontroli pobierania pokarmu.  
Spożyte z pokarmem węglowodany pod działaniem enzymów amylolitycznych rozkładane są do cukrów prostych. Glukoza jest praktycznie jedynym cukrem występującym w ustroju w stanie wolnym, którego główną funkcją jest dostarczanie komórkom niezbędnej do życia energii. Komórki mózgu i czerwonych krwinek (erytrocyty) mogą czerpać energię zasadniczo tylko z glukozy. Ocenia się, że mózg zużywa dziennie ok. 140 g glukozy, a czerwone krwinki ok. 40 g. Prawidłowe działanie mózgu i przenoszenie tlenu przez erytrocyty wymaga utrzymania poziomu glukozy we krwi w zakresie 70 – 115 mg/100 cm3. Przy niewystarczającej podaży węglowodanów z pokarmem, poziom glukozy we krwi obniża się i uruchamiane są rezerwy zawarte w wątrobie, aminokwasach lub lipidach (glicerol). Może to jednak być niewystarczające dla potrzeb mózgu i erytrocytów, dlatego pożywienie powinno zawsze dostarczać minimum 50 g glukozy dziennie, oczywiście w formie przyswajalnych węglowodanów.
Bardzo przydatnymi i zalecanymi pod względem dietetycznym,  są węglowodany występujące w postaci  włókna pokarmowego, ze względu na wolniejsze tempo rozkładu jego frakcji do przyswajalnych cukrów prostych.  Zawarte w ziarnach zbóż i produktach z całego ziarna, warzywach, owocach  oraz innych pokarmach, zalecane  są  do spożycia w codziennych racjach pokarmowych.
„Najsłodszym” pokarmem dla mózgu jest miód, który istotnie zwiększa, czy poprawia i przywraca pamięć oraz zapobiega powstawaniu wolnych rodników powodujących uszkodzenia komórek. Zawarte w nim składniki powodują uruchomienie w mózgu mechanizmów odpowiedzialnych za wyciszenie, uspokojenie, obniżenie nadpobudliwości, co w efekcie ułatwia zasypianie. 
 
Witaminy
 
        W odniesieniu do mózgu istnieją pewne pokarmy zasobne w witaminy określane mianem „witamin pamięci”, które skutecznie wzmagają czy podnoszą pamięć, a tym samym usprawniają funkcjonowanie mózgu. 
Antyoksydacyjne witaminy takie jak witamina E, C i β- karoten zostały w sposób szczególny powiązane z obniżaniem ryzyka schorzeń wieku dojrzałego, a więc redukcją utraty zdolności poznawczej mózgu, demencji czy choroby Alzheimera. Badania kliniczne wykazały, że pobieranie wit. E powodowało spowalnianie tempa obniżania się procesu poznawczego oraz redukcję ryzyka wystąpienia zaburzeń pamięci. Również  pobieraniu witaminy C, czy obu tych witamin jednocześnie, a także β- karotenu towarzyszyły lepsze wyniki uzyskane w testach poznawczych.
Doskonałym źródłem witamin i antyoksydantów są naturalne owoce i warzywa, zwłaszcza pochodzące z ekologicznych terenów. Poprawiają one pamięć oraz cyrkulację przepływu krwi do mózgu dotleniając go. Wśród nich na uwagę zasługują borówka czarna, czarna porzeczka, truskawki, wiśnie, szparagi, rzodkiewki, pomidory, kapusta, sałaty czy słodkie ziemniaki. Zabezpieczają one dodatkowo organizm przed nowotworami i innymi schorzeniami związanymi ze starzeniem się organizmu, również poprzez blokowanie powstawania wolnych rodników. Wśród warzyw krzyżowych brokuły, kalafior, rzepa, papryka oraz szpinak (bogaty w kwasy foliowe), obok wyżej wspomnianych, są zasobne w witaminę C i pełnią funkcje przeciwutleniaczy, wydatnie poprawiając pamięć oraz niejednokrotnie chronią organizm przed wylewami czy udarami mózgu. Właściwości przeciwutleniające wykazuje także selen i β- karoten, zawarte między innymi w produktach takich jak ciemny ryż, owies, marchew, cebula, brukselka czy kapusta. Duże ilości witaminy E (przeciwutleniajacej) występują w orzechach włoskich, laskowych, migdałach, otrębach pszennych czy olejach słonecznikowym i sojowym. Dlatego też produkty te w sposób szczególny zalecane są w dziennych racjach pokarmowych, celem prozdrowotnego odżywiania mózgu. 
  Podobnie działania pobudzające aktywność mózgu, poprzez jego ukrwienie i dotlenienie, przypisuje się naturalnym tzw. „czerwonym owocom i warzywom” (np. truskawki, wiśnie, pomidory rzodkiewki).  Flawonoidy (kwercetyna, kampferol, myricetina) zawarte w znacznych ilościach w kakao, czekoladzie, zwiększają przepływ krwi przez mózg poprawiając w ten sposób jego pracę.
         Kwas foliowy (tetrahydrofoliowy), zwany kiedyś witaminą F,  może odgrywać kluczową rolę w redukowaniu, obniżaniu ryzyka schorzeń późnego wieku,  w tym choroby Alzheimera, poprzez między innymi rozrywanie i niszczenie homocysteiny, aminokwasu który jest toksyczny dla komórek nerwowych. Pobudza on także wzrost komórek mózgowych oraz zwiększa produkcję czerwonych krwinek i w ten sposób stymuluje dotlenieniem mózgu. Znaczne ilości tego kwasu zawierają szpinak, grochy, fasolka, całe ziarna zbóż czy jaja. Natomiast witaminy z grupy B szczególnie B12 uznano za odgrywające główną rolę w zwiększaniu cyrkulacji przepływu krwi w mózgu i wygładzaniu włókien nerwowych.
 
  Podsumowanie
      
Należy podkreślić, że nieodpowiednia dieta prowadzi do  deficytu składników pokarmowych niezbędnych dla optymalnego funkcjonowania  i aktywności mózgu, a tym samym całego organizmu człowieka. Poza omówionymi powyżej składnikami i produktami spożywczymi, należy pamiętać o dużej roli jaką odgrywa żywność funkcjonalna w tym probiotyki, prebiotyki czy synbiotyki, jak również inne nutraceutyki oraz wiele innych środków spożywczych i suplementów, istotnie stymulujących aktywność mózgu, także w późnym okresie życia, wykazując jego potencjalne możliwości. Bardzo ważny jest także aktywny styl życia, polegający na ćwiczeniach, spacerach, uprawianych według indywidualnych możliwości organizmu, ale regularnie i z odpowiednim zaangażowaniem.   
 
Kilka porad na koniec: 
 
1.   Staraj się jeść codziennie ciemne pieczywo razowe i produkty z pełnego  ziarna ( np. brązowy  ryż). 
2. Na drugie śniadanie i na podwieczorek jedz owoce. 
3.  Do obiadu koniecznie zjadaj sałatkę z mieszanki świeżych warzyw. 
4. Nie zapominaj o tłuszczach rybnych i roślinnych. 
5. Pij dużo wody mineralnej - wspomaga przemiany biochemiczne w mózgu. 
6. Ruszaj się, ćwicz, a przynajmniej spaceruj. Oddychaj świeżym powietrzem – wzbogacisz krew w niezbędny dla mózgu tlen. Nawet najbardziej zdrowe posiłki bez dostatecznej ilości tlenu nie wystarczają do sprawnego funkcjonowania pamięci – jego brak nieodwracalnie uszkadza szare komórki. 
7. Wysypiaj się. Nieprzerwany nocny sen również zapewnia odpowiednie dotlenienie: podczas snu organizm osiąga stan naturalnego odprężenia, a już 72  godziny  bez  snu  wyniszczają  mózg. 
8. Ciągle ćwicz swoją pamięć. Dużo czytaj. Uczyć się nowych rzeczy. Tworzysz dzięki temu nowe połączenia nerwowe w mózgu i przedłużasz swoją sprawność umysłową.
 
                                                                                         dr hab. Alicja Siuda
                                                                                          prof. dr hab. Bohdan Achremowicz
 

 

 
 

Odwiedza nas 39 gości oraz 0 użytkowników.